OʻSMIRLARDA DEPRESSIV HOLATLARNING KELIB CHIQISH SABABLARI: PSIXOLOGIK, BIOLOGIK VA IJTIMOIY OMILLAR TAHLILI

https://doi.org/10.5281/zenodo.20810951

Authors

  • Sattorova Mahliyo Burxanovna Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetining Jizzax filiali o‘qituvchisi Author
  • Usmonova Hurmatoy Quvondiqovna, Saidova Shoira Maxmud qizi, Mansurova Dilnoza Zarif qizi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetining Jizzax filiali talabalari Author

Keywords:

o‘smirlar depressiyasi, affektiv buzilishlar, prefrontal korteks, serotonin, FoMO, kognitiv-xulq-atvor terapiyasi, oilaviy terapiya, raqamli qaramlik

Abstract

Ushbu maqolada o‘smirlar o‘rtasida depressiv holatlarning tarqalishi, ularning kelib chiqish sabablari va rivojlanish mexanizmlari psixologik, biologik hamda ijtimoiy omillar nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. JSST maʼlumotlariga ko‘ra, depressiya 10-19 yoshdagi o‘smirlar orasida nogironlik va sog‘liqning yomonlashishining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi. Maqolada neyrobiologik o‘zgarishlar, oilaviy muhit, tengdoshlar munosabatlari, akademik bosim va raqamli texnologiyalar ta’siri kabi omillar yoritilgan. Shuningdek, profilaktika va aralashuv strategiyalari bo‘yicha dalilga asoslangan tavsiyalar berilgan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

World Health Organization. (2023). Mental health of adolescents. Geneva: WHO Press. (JSST o‘smirlar ruhiy salomatligi bo‘yicha rasmiy hisobot)

Mironov, A. A., & Kholmogorova, A. B. (2022). Podrostkovaya depressiya: rasprostranennost', faktory riska i modeli psikhoterapii. Konsul'tativnaya psikhologiya i psikhoterapiya, 30(1), 8-29. (O‘smirlar depressiyasining xalqaro meta-tahlili)

Sattorova, M. B., & Ochilova, L. (2026). O'smirlar o'rtasida giyohvandlikka qaramlik turlari va uni psixoproflaktik tartibda oldini olish. International scientific and practical conference (ISAPC-8).

Karimova, V. M. (2005). Psixologiya. Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. (O‘zbekiston psixologiya fanining asosiy darsligi. O‘smirlar psixologiyasiga oid nazariy asoslar)

Casey, B. J., Jones, R. M., & Hare, T. A. (2008). The adolescent brain. Annals of the New York Academy of Sciences, 1124(1), 111-126. (O‘smirlar miyasining neyrobiologik rivojlanishi)

Beck, A. T., & Bredemeier, K. (2016). A unified model of depression: Integrating clinical, cognitive, biological, and evolutionary perspectives. Clinical Psychological Science, 4(4), 596-619. (Kognitiv model va depressiyaning yagona nazariyasi)

Rutter, M. (2012). Resilience as a dynamic concept. Development and Psychopathology, 24(2), 335-344. (Oilaviy omillar va psixologik chidamlilik)

Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2019). Media use and mental health among adolescents. Psychiatric Times, 36(6), 1-6. (Raqamli texnologiyalar va depressiya o‘rtasidagi bog‘liqlik)

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. (DSM-5 depressiya diagnostik mezonlari)

Weersing, V. R., Jeffreys, M., Do, M. T., Schwartz, K. T., & Bolano, C. (2017). Evidence base update of psychosocial treatments for child and adolescent depression. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 46(1), 11-43. (CBT va IPT ning samaradorligi bo‘yicha meta-tahlil)

March, J. S., & Vitiello, B. (2020). Fluoxetine and SSRIs in adolescent depression. Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology, 30(4), 210-219. (O‘smirlarda SSRI samaradorligi va xavflari)

To‘rayeva, M. (2022). O‘smirlarda depressiv holatlarning oldini olish. Toshkent: “Fan” nashriyoti. (O‘zbek olimasining o‘smirlar depressiyasiga bag‘ishlangan maxsus ilmiy-amaliy qo‘llanmasi)

Downloads

Published

2026-05-16

How to Cite

Sattorova , M., & Usmonova , H. (2026). OʻSMIRLARDA DEPRESSIV HOLATLARNING KELIB CHIQISH SABABLARI: PSIXOLOGIK, BIOLOGIK VA IJTIMOIY OMILLAR TAHLILI: https://doi.org/10.5281/zenodo.20810951. Scientific Practical Conference, 1(2), 464-467. https://d-pressa.com/index.php/spc/article/view/920