GEOMETRIYA FANINI O‘QITISHDA VIZUALLASHTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI VA FAZOVIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI (AKADEMIK LITSEY KONTEKSTIDA)

Authors

  • Sharipov X. Author
  • Xoliqov L. Author

Keywords:

vizuallashtirish, fazoviy tafakkur, geometriya didaktikasi, semiotik tasvirlar, kognitiv yuklama, multimedia ta’lim, dinamik geometriya, GeoGebra.

Abstract

Maqolada akademik litseylarda geometriya fanini o‘qitishda vizuallashtirishning pedagogik va psixologik asoslari tahlil qilinadi hamda uning o‘quvchilarning fazoviy tafakkurini rivojlantirishdagi roli konseptual jihatdan asoslanadi. Geometriyani o‘zlashtirish bosqichlari (Van Hiele), matematik tushunishning semiotik tabiati (Duval) va o‘qitish dizaynida kognitiv yuklamani boshqarish (Cognitive Load Theory) hamda multimedia o‘qitish tamoyillari (Mayer) integratsiyalangan holda yagona metodik doira sifatida qaraladi. Dinamik geometriya muhitlari, xususan GeoGebra, tasvirlar (chizma–algebra–koordinata–og‘zaki izoh) o‘rtasidagi o‘tishni yengillashtirishi va “kuzatish–tajriba–umumlashtirish” siklini faollashtirishi ko‘rsatib beriladi. Natijada akademik litsey geometriya darslari uchun vizuallashtirish metodikasining strukturaviy modeli hamda amaliy tavsiyalar tizimlashtiriladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Crowley, M. L. The van Hiele model of the development of geometric thought // Learning and Teaching Geometry, K–12: 1987 Yearbook of the National Council of Teachers of Mathematics / Ed. M. M. Lindquist. — Reston, VA: National Council of Teachers of Mathematics, 1987. — P. 1–16.

Vojkůvková, I. The van Hiele Model of Geometric Thinking // WDS’12 Proceedings of Contributed Papers, Part I: Mathematics and Computer Sciences. — 2012. — P. 72–75. — ISBN 978-80-7378-224-5.

Duval, R. Understanding the Mathematical Way of Thinking: The Registers of Semiotic Representations. — Cham: Springer, 2017. — DOI: 10.1007/978-3-319-56910-9.

Sweller, J. Cognitive load theory, learning difficulty, and instructional design // Learning and Instruction. — 1994. — Vol. 4, Issue 4. — P. 295–312. — DOI: 10.1016/0959-4752(94)90003-5.

Mayer, R. E. Multimedia Learning. — 2nd ed. — Cambridge: Cambridge University Press, 2009. — DOI: 10.1017/CBO9780511811678. — ISBN 978-0-521-73535-3.

Dos Santos Dos Santos, J. M.; Trocado, A. E. B. GeoGebra as a Learning Mathematical Environment // Revista do Instituto GeoGebra Internacional de São Paulo. — 2016. — Vol. 5, No. 1. — P. 05–22.

Suparman; Marasabessy, R.; Helsa, Y. Fostering spatial visualization in GeoGebra-assisted geometry lesson: A systematic review and meta-analysis // EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education. — 2024. — Vol. 20, No. 9. — Article No: em2509. — DOI: 10.29333/ejmste/15170.

Downloads

Published

2026-04-20

How to Cite

Sharipov , X., & Xoliqov , L. (2026). GEOMETRIYA FANINI O‘QITISHDA VIZUALLASHTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI VA FAZOVIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI (AKADEMIK LITSEY KONTEKSTIDA). Scientific Practical Conference, 1(1), 182-187. https://d-pressa.com/index.php/spc/article/view/1258