LINGVISTIK VA MODAL AXBOROT OQIMINI STRUKTURALASH VA SEMANTIK MOSLIK ALGORITMLARI - Kayumov , Oybek (Scientific practical conference, 2025)
Ushbu maqolada multimodal imo-ishora oqimini strukturalash va semantik moslik algoritmlarini ishlab chiqish masalasi yoritiladi. IMO axborot oqimi gesture, pose va facial expression kabi modal elementlarning bir vaqtda qo‘llanishi tufayli murakkab xususiyatga ega. Shuning uchun uni lingvistik glosslar bilan uyg‘unlashtirish, vaqt bo‘yicha segmentlash va fazoviy-mazmuniy bog‘lanishlarni aniqlash dolzarb hisoblanadi. Tadqiqotda semantik moslikni baholash mezonlari (xronologik muvofiqlik, modalitetlararo sinxronlik va glosslararo semantik constraint’lar) asosida verifikatsiya algoritmlari taklif etiladi. Xususan, glosslar orasidagi semantik yaqinlikni embedding-based scoring (SignBERT+), kontekstga asoslangan gloss tanlash (beam search, attention-filtered decoding) va ontologik tahlil (WordNet, ConceptNet, SignNet) usullari orqali baholash mexanizmlari ishlab chiqilgan. Shuningdek, gloss-signal mapping algoritmlari tahlil qilinib, multimodal signallarni uzluksiz semantik oqimga aylantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Mahalliy imo-ishora tili korpuslariga tayangan holda UzSL uchun integratsiyalashgan strukturaviy-semantik model konsepsiyasi (UzSLNet) ishlab chiqish istiqbollari ham yoritilgan. Olingan natijalar UzSL glosslarining tahlilini yanada samarali qilish, imo-ishora tilidagi signallarni kontekstdan kelib chiqib to‘g‘ri talqin qilish va xatoliklarni kamaytirishga xizmat qiladi. Bu esa sun’iy intellekt asosida ishonchli sign language recognition (SLR) platformalarini yaratish uchun nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.